Nauka pisania

Komputerowy zapis chińskich znaków


2012-06-10

Sposobów zapisywania znaków chińskich na komputerze jest wiele. Większość z nich opiera się na Hanyu pinyin (czyli transkrypcji znaków chińskich na znaki alfabetu łacińskiego) lub kształtach chińskich znaków. Osoby zawodowo zajmujące się pisaniem na komputerze zazwyczaj wybierają tę drugą metodę, szczególnie ze względu na szybsze tempo zapisu. Metoda oparta na Hanyu pinyin jest jednak uznawana za prostszą do opanowania.

Hanyu pinyin jest oficjalnym sposobem transkrypcji chińskich znaków na alfabet rzymski. Metoda ta jest wykorzystywana w nauczaniu języka mandaryńskiego oraz do zapisu chińskich imion, nazwisk i nazw w zagranicznej prasie.

Metody fonetyczne polegają na przekształcaniu wymowy na odpowiednie znaki chińskie. Nowoczesne systemy internetowe, takie jak np. Google Pinyin, dopasowują się np. do indywidualnych preferencji językowych użytkownika i na podstawie kontekstu przewidują, jakie znaki chce on napisać.

Rodzimi użytkownicy języka chińskiego skłaniają się ku systemowi fonetycznemu, ponieważ ręczny wybór odpowiednich znaków trwa zbyt długo i znacznie obniża tempo pisania. Badania wykazują, że większość osób stosujących metody oparte na systemach fonetycznych potrafi zapisać około 50 znaków na minutę.

Wiodące metody komputerowego zapisu chińskich znaków
Metoda Cangjie pozwala na wprowadzanie do komputera znaków chińskich przy pomocy klawiatury. Została wynaleziona w 1976 roku i jest nazwana Cangjie w dowód uznania dla Cangjie – wynalazcy chińskiego pisma. Na początku system bazował na tradycyjnych znakach chińskich, ale z czasem zostały one zastąpione współczesnymi uproszczonymi znakami.

W Cangjie podstawowym komponentem znaków (łącznie jest ich 24) przyporządkowane są odpowiednie litery na klawiaturze typu QWERTY. Istnieją także cztery dodatkowe zestawy znaków:

  • zestaw filozoficzny, przypisany literom od A do G, które reprezentują słońce, księżyc oraz Wu xing, czyli pięć elementów budujących wszechświat (drewno, ogień, woda, ziemia, metal);
  • zestaw pociągnięć, przypisany literom od H do N, które reprezentują krótkie i delikatne pociągnięcia;
  • zestaw znaków związanych z ciałem człowieka, przypisany literom od O do R, które reprezentują części ciała;
  • oraz zestaw kształtów, przypisany literom od S do Y, zawierający znaki złożone.

W uproszczonej wersji Cangjie użytkownik wybiera jedynie pierwszy i ostatni klawisz, tworzące wybrany przez niego znak, po czym otrzymuje listę znaków spełniających podane kryteria i spośród nich wybiera odpowiedni. Wiele osób wybiera tę metodę zapisu szczególnie z uwagi na łatwość jej zastosowania. Jej minusem jest jednak spadek tempa zapisu znaków spowodowany koniecznością wybierania ich z listy.

CKC Chinese input System do zapisu chińskich znaków wykorzystuje metodę czterech kątów (przyp. red.). Użytkownik, wykorzystując jedynie klawiaturę numeryczną, wprowadza jednorazowo do czterech cyfr. Symbolizują one pociągnięcia, z których tworzy się odpowiedni znak. Zapis komputerowy pełnego znaku dokonywany jest po identyfikacji przez system pociągnięć w czterech kątach danego znaku. Wszystkie pociągnięcia, z których tworzy się znaki, podzielone są na dziesięć grup. CKC Chinese input System działa zarówno dla chińskiego tradycyjnego, jak i uproszczonego.

Boshiamy jest metodą komputerowego zapisu znaków chińskich, która używa około 300 kluczy, reprezentowanych przez 26 liter służących do zapisu znaków. Poszczególne klucze przypisane są do konkretnych liter na podstawie ich kształtu, znaczenia oraz brzmienia. Jest to jedna z najszybszych metod komputerowego zapisu znaków chińskich – niektórzy potrafią dzięki niej pisać nawet do 200 znaków na minutę. Choć metoda została stworzona z myślą o znakach tradycyjnych, z czasem została dostosowana także do znaków uproszczonych.

System Dayi do zapisu znaków chińskich wykorzystuje zestaw 46 znaków ułożonych na zwykłej klawiaturze. Za jego pomocą tworzy się je, łącząc ze sobą do czterech znaków na klawiaturze. Z uwagi na fakt, że metoda oparta jest na zestawie 46 znaków, opanowanie jej jest znaczne trudniejsze niż opanowanie metod opartych na 26 znakach.

Metoda Q9, opracowana przez Hong Kong’s Qcode Information, służąca do wprowadzania znaków chińskich do urządzeń przenośnych, wykorzystuje jedynie klawiaturę numeryczną. System ten jest używany w telefonach komórkowych w Hong Kongu. Wykorzystanie go w komputerach osobistych jest ograniczone z uwagi na zastrzeżenia prawne. Za pomocą systemu Q9 wprowadzane są przede wszystkim znaki tradycyjne, ale istnieją także wersje umożliwiające wprowadzanie znaków uproszczonych.

Metoda the Stroke Count również wykorzystywana jest w telefonach komórkowych. Bazuje na kolejności, w której stawia się kreski, kreśląc znaki odręcznie. Każdy z dziewięciu klawiszy klawiatury telefonicznej reprezentuje jedną kreskę. Wiele osób wybiera tę metodę zamiast systemu Hanyu pinyin z uwagi na większą prędkość zapisu.

Metoda Wubizixing, zwana także Wubi, pozwala na wprowadzanie tradycyjnych i uproszczonych znaków chińskich w oparciu o strukturę znaku, a nie o jego wymowę. Każdy znak może być zapisany przy użyciu maksymalnie czterech naciśnięć klawisza. Metoda Wubizixing jest bardzo skuteczna, a wprawiona w pisaniu na komputerze osoba potrafi za jej pomocą zapisać do 160 znaków w ciągu minuty.

Metoda Wubihua jet kolejną metodą bazującą na kolejności, w jakiej stawia się kreski, zapisując znaki odręcznie. Wszystkie znaki tworzy się w niej za pomocą klawiatury numerycznej. Każdemu z klawiszy 1 – 5 przypisany jest jeden rodzaj kreski, a poszczególne znaki tworzy się, uderzając kolejno w klawisze odpowiadające pierwszym czterem kreskom danego znaku. Metoda Wubihua jest uważana za jedną z najprostszych do opanowania, jednak za jej pomocą można zapisać jedynie znaki tradycyjne.

Metoda ZhengMa używana jest w chińskich szkołach językowych, ponieważ jest najprostszą do opanowania dla wszystkich tych, którzy wiedzą, jak tworzy się ideogramy. Metoda ta pozwala na zapis zarówno znaków tradycyjnych, jak i uproszczonych oraz jest kompatybilna z systemem operacyjnym Microsoft Windows.

Metoda shou-wei hao-ma opiera się na funkcji wyszukiwania. Pierwszej i dwóm ostatnim kreskom znaku przypisane są numery od 0 do 9, tworząc w ten sposób indeks 4-cyfrowych liczb, dzięki czemu wyszukiwanie jest efektywniejsze.

Lista wyżej wymienionych metod komputerowego zapisu znaków chińskich nie jest kompletna, jednak osoby poszukujące odpowiedniej metody na pewno znajdą coś  właściwego wśród setek dostępnych na rynku aplikacji.